Afisz „Rada Regencyjna do Narodu Polskiego!” (Warszawa, 11 listopada 1918 roku)

Afisz dokumentujący moment przejęcia władzy przez Józefa Piłsudskiego

Rada Regencyjna Królestwa Polskiego została utworzona 12 września 1917 r. na podstawie patentów wydanych przez gubernatorów niemieckiego i austriackiego. W jej skład weszli hrabia Józef Ostrowski, arcybiskup Aleksander Kakowski i książę Zdzisław Lubomirski. Rada miała pełnić najwyższą władzę w Królestwie Polskim do momentu jej oddania w ręce regenta lub króla. Wraz z powołanym przez siebie rządem sprawowała władzę administracyjną (w znacznie ograniczonym zakresie), głównie w dziedzinie szkolnictwa i wymiaru sprawiedliwości.

3 stycznia 1918 r. Rada Regencyjna wydała dekret o tymczasowej organizacji Władz Naczelnych w Królestwie Polskim, a 7 października ogłosiła odezwę „Do Narodu Polskiego”, w której proklamowała niepodległość Polski. W tym czasie członkowie Rady rozpoczęli działania zmierzające do przekazania władzy. 11 listopada 1918 r. zwierzchnia władza wojskowa oraz naczelne dowództwo nad wojskiem polskim zostały powierzone Józefowi Piłsudskiemu. Z tej okazji wydrukowano afisz o wymiarach 56×38 cm, sygnowany przez Piłsudskiego oraz trzech członków Rady, o treści:

Rada Regencyjna do Narodu Polskiego!

Wobec grożącego niebezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, dla ujednostajnienia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania porządku w kraju, Rada regencyjna przekazuje władzę wojskową i naczelne dowództwo wojsk polskich, jej podległych, brygadyerowi Józefowi Piłsudskiemu.

Po utworzeniu Rządu narodowego, w którego ręce Rada Regencyjna – zgodnie ze swojemi poprzednimi oświadczeniami – zwierzchnią władzę państwową złoży, brygadyer Józef Piłsudski władzę wojskową, będącą częścią zwierzchniej władzy państwowej, temuż narodowemu Rządowi obowiązuje się złożyć, co stwierdza podpisaniem tej odezwy.

Dan w Warszawie, 11 listopada 1918.

14 listopada ukazał się Dekret potwierdzający przekazanie władzy, a także rozwiązanie Rady Regencyjnej, w którym, między innymi przeczytać można słowa: […] kierując się dobrem Ojczyzny, postanawiamy Radę Regencyjną rozwiązać, a od tej chwili obowiązki nasze i odpowiedzialność względem narodu polskiego w Twoje ręce, Panie Naczelny Dowódco, składamy do przekazania Rządowi Narodowemu.

Egzemplarz znajdujący się w zasobie Biblioteki Narodowej opatrzono odbitą siedmiokrotnie pieczątką Zarządu Archiwalnego D.O.K. Nr. 5 (Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V z siedzibą w Krakowie, czynnego w latach 1921-1939).

W wersji elektronicznej afisz można obejrzeć również w serwisie polona.pl.